Güncel Faaliyetler

Sosyal Bilimlerde Etnografik Yaklaşım

Antropoloji Bölümü öğretim üyesi Doç.Dr. Oya Topdemir Koçyiğit, “Tübitak 2237-A projesi kapsamında etnografi eğitimi verdi.

Üniversitemizin Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü öğretim üyesi Doç.Dr. Oya Topdemir Koçyiğit, “Tübitak 2237-A Bilimsel Eğitim Etkinlikleri Desteği Programı” kapsamında “Sosyal Bilimlerde Etnografik Yaklaşım” başlıklı Iğdır’da gerçekleşen projede proje eğitmeni olarak yer aldı. Ülkemizin farklı üniversitelerinden antropoloji, sosyoloji ve coğrafya alanlarında akademisyen ve lisansüstü öğrencilerinin biraraya geldiği 4 günlük proje eğitimi, teorik eğitim ve Iğdır’ın il sınırları içerisinde yer alan ve Türkiye’nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı’nın Korhan Yaylası konar-göçerleri ve Ahura Vadisi Yenidoğan Köyü’nün ziyaret edilmesiyle tamamlandı.   

Doç.Dr. Oya Topdemir Koçyiğit, proje eğitimi süresince son yıllarda giderek artan bir ilgiyle farklı disiplinler tarafından da benimsenen etnografik yaklaşımın ayırt edici özellikleri ve incelikleri odağında “Etnografik Saha Çalışması: Teorinin ve Uygulamanın Felsefesi”, “Etnografik Araştırmalarda Özdüşünümsellik” ve “Etnografinin Etik Kodları” başlıklı dersler verdi. Eğitimlere katılan öğrenciler, sosyal/kültürel antropolojinin temel araştırma yöntemlerinden biri olan ve yaklaşık bir asırlık geçmişi olan etnografinin, araştırılan topluluğun kültürel özgünlüğünü anlama çabasıyla betimleme ve yorumlama gibi bir dizi faaliyet gerektirdiğini, etnografik araştırmalarda temel olarak katılarak gözlem ve derinlemesine mülakat tekniklerinin kullanıldığını ve bununla birlikte gerekli görüldüğünde farklı tekniklerden de yararlanıldığını, günümüz etnografik araştırmalarında ise yalnızca araştırılan değil araştırmanın kendisi ve araştırmacının da düşünümsel bir perspektifle ele alındığını ve etnografik araştırmalarda uyulması gereken etik kodları detaylı bir şekilde öğrenme fırsatı buldu. 

“Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinden çok değerli meslektaşlarım ve öğrenciler ile birlikte olmak gerçekten de olağanüstü bir deneyimdi. Teorik eğitimler öğrencilerin etnografiye yönelik bilgilerinin artmasını sağlarken konar-göçer ve köy hayatını bir parça da olsa deneyimlemeyi sağlayan yerinde eğitimler, empatik farkındalıklarının gelişmesine katkı sağladı.

Konar-göçerlik, hayvancılık faaliyetleri ve emek-yoğun üretim tipiyle farklılaşan, coğrafyaya özgü olarak belirli sürelerde yaylalarda konaklamayı gerektiren, göçebe bir yaşam şekliyle karakterize ve giderek yok olan önemli bir geçim örüntüsü. Konar-göçer yaşamın sürdürüldüğü Korhan Yaylası’nda bulunan köylülerin yaşamına coğrafi, sosyolojik ve antropolojik bir dikkatle temas etmek ve böylesi özgün bir yaşamı etnografinin gerektirdiği gibi bütüncül ve kültürel görececi bir yaklaşımla yerinde görmek ve anlamaya çalışmak çok değerli bir faaliyet olmakla birlikte kapsamlı araştırmalar yapılmasını gerektiriyor. Ağrı Dağı’nın eteklerinde yer alan Ahura vadisi ve köyü ise coğrafi, sosyolojik ve antropolojik açıdan eşsiz bir alan olmakla birlikte aynı zamanda tarih, edebiyat ve arkeolojik açıdan da keşfedilmeyi bekliyor. 

Iğdır’da yürüttüğümüz bu kısa süreli projenin önemli çıktıları bağlamında ise ülkemizin pekçok şehrinde benzer projelerin geliştirilerek devamlılığının sağlanması gerektiği ortaya çıkıyor. Iğdır’da deneyimlediğimiz gibi böylesi projeler, hem etnografik yöntemi benimseyen farklı disiplinlerin akademik ve entellektüel temaslarının güçlenmesi ve genç meslektaşlarımızın daha nitelikli ve donanımlı yetişmesi hem de bölge insanının yerinde anlaşılarak sorun ve ihtiyaçlarına yönelik nitelikli politikaların geliştirilmesi açısından önemli bir fırsat sunuyor” şeklinde değerlendirmelerde bulunan Hocamızı tebrik eder, başarılarının devamını dileriz.

 

 

1.DERS

“Etnografik Saha Çalışması: Teorinin ve Uygulamanın Felsefesi”

 

2.DERS

 “Etnografik Araştırmalarda Özdüşünümsellik”

 

3.DERS

 “Etnografinin Etik Kodları”



Konuyla ilgili haber ve videolara aşağdaki linlerden ulaşılabilir.

https://www.aa.com.tr/tr/yasam/akademisyenler-ile-ogrenciler-agri-daginda-yaylacilarin-yasamini-yerinde-arastiriyor/3312355

https://www.diyadinnet.com/akademisyenler-ile-ogrenciler-agri-dagi-nda-yaylacilarin-yasamini-yerinde-arastiriyor-h327119/#google_vignette

https://www.google.com.tr/search?sca_esv=1c9dc22602069d5c&sxsrf=ADLYWIIR3ByIgY97NZU2Wv9CUEww-goIcw:1724616589496&q=Akademisyenler+ve+%C3%B6%C4%9Frenciler+A%C4%9Fr%C4%B1+Da%C4%9F%C4%B1%27nda+yaylac%C4%B1lar%C4%B1n+ya%C5%9Fam%C4%B1n%C4%B1+yerinde+ara%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1yor&tbm=vid&source=lnms&fbs=AEQNm0CgMcZ11KbHg1uunEmuo39LQEsFthw64lJ9fJJe71Kkc7JpEF2wdkgqV46ffxROcIr9RFfc5VoCpOfVRIQLuLPWwVVeOj_y8-jGuQG3yJGac11HX2fwbKAS0PzW0ST-owmoTYy71Yx44WfcNiyyVMPuuPKdBJyyq--GmSjd8jpSrwptOHUWcTyXkgZIDSLJzYHUAg3p&sa=X&ved=2ahUKEwjs8sK5-ZCIAxXuSPEDHRUOJO8Q0pQJegQIEBAB&biw=1280&bih=559&dpr=1.5#fpstate=ive&vld=cid:58092b16,vid:L2B_V-yMIRU,st:0

TEV Sosyal Bilimler Çalıştayı

Bölümümüzün Sosyal Antropoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç.Dr. Oya Topdemir Koçyiğit, 20 Nisan 2024 tarihinde Türk Eğitim Vakfı İnanç Türkeş Özel Lisesi’nin düzenlediği “TEVİTOL Sosyal Bilimler Çalıştayı "Rota"” başlıklı çalıştaya konuşmacı olarak davet edildi. Topdemir Koçyiğit, Türkiye'de lise öğrencilerine yönelik olarak düzenlenen ilk sosyal bilimler tartışma platformu olan bu çalıştayda 3 ayrı sunum gerçekleştirmiştir:


1.SUNUM

“Antropologlar araştırma rotalarını nasıl belirler?”

 

2.SUNUM

“Farklı kesimlerin «daha iyi gelecek» tahayyülleri, bir antropoloğun araştırma rotalarını nasıl ortaklaştırabilir?: Almanya’ya göç örneği”

 

3.SUNUM

“Günümüz kuşaklarının kendi rotalarına kişisel, toplumsal ve kültürel birikimleri nasıl etkileşerek yön verir?”

 

G.B. Büyüksaraç, Toroslar ve KKMP Projesi (2017-devam ediyor)

Doç. Dr. Güldem Baykal Büyüksaraç, 2017 yılından beri Antalya ve Isparta il sınırları dahilinde yer alan Köprülü Kanyon Milli Parkı (KKMP) ile ilgili “Doğa ve Kültür Mirası Bağlamında Planlama, Koruma ve Kalkınma” temalı bir araştırma yürütmektedir. KKMP’nin yerleşim yerlerinde (Manavgat ilçesi Altınkaya, Ballıbucak, Çaltepe, Değirmenözü, Gaziler köyleri, Beşkonak ve Karabük mahalleleri; Serik ilçesi Demirciler, Hasdümen, Yeşilvadi mahalleleri; Sütçüler ilçesi Beydilli köyü) belli aralıklarla saha araştırmaları gerçekleştirmektedir. Toroslar ve KKMP Projesinin ilk bulguları, İngiliz Akademisi Sürdürülebilir Kalkınma Programı’nın (British Academy Sustainable Development Programme) desteklediği BIAA projesi Living Amid the Ruins: Archaeological Sites as Hubs of Sustainable Development for Local Communities in Southwest Turkey kapsamında elde edilmiştir. Büyüksaraç’ın proje ile ilgili bir blog yazısı, İngiliz Akademisi’nin web sayfasında Wrecked trucks and ancient ruins in rural Turkey başlığıyla yayınlanmıştır. Büyüksaraç, bu proje kapsamında yürüttüğü Landscapes in the Making: Claims to Land, Heritage, and Livelihood in Southwest Rural Turkey çalışmasıyla, 2019-2020 akademik yılında Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) Kıdemlı Bursiyeri olarak araştırma faaliyetlerini sürdürmüştür.

 

Büyüksaraç, Haziran 2024’te Sütçüler ilçesine bağlı Kasımlar, Darıbükü ve Çukurca köylerini ziyaret etmiş ve araştırmadan elde ettiği yeni bulguları İngiliz Arkeoloji Enstitüsü (British Institute at Ankara), University College London ve Bilkent Üniversitesi’nin işbirliğiyle düzenlenen Public Archaeology: Dialogues, Communities, and Social Challenges (17-18 Ekim 2024, Ankara) konferansında “Destructive developmentalism, precarious heritage, and social grief” başlıklı bir bildiriyle sunmuştur.

Konya Lystra Antik Kenti Kazısı

Doç. Dr. Sercan ACAR ve bölüm lisans öğrencimiz Mahmut Esad KAYA Doç Dr. İlker Mete MİMİROĞLU başkanlığında yürütülen Konya Lystra Antik Kenti’nden çıkarılan iskelet buluntularını incelemek üzere kazı çalışmalarında yer aldı. 

G.B. Büyüksaraç, Çal Baba Ormanı (Tokat) Projesi (2023-devam ediyor)

Büyüksaraç, Ağustos 2023’te gerçekleştirdiği saha araştırması ile Çal Baba Calls You to Act: An Action Research-in-the-Making on a Community-Conserved Forest başlıklı yeni bir projeye başlamıştır. 2023 Günçalı Köyü - Çal Baba Mevkii (Tokat) Saha Araştırması Raporu 28 Ağustos 2024 tarihinde çevrimiçi olarak yayınlanmıştır.

Konya Karahöyük Kazısı

Prof. Dr. Fadime SUATA ALPASLAN ve Doç. Dr. Sercan ACAR bölüm yüksek lisans ve lisans öğrencilerimiz Betül YALÇIN, Görkem YILMAZ, Mahmut Esad KAYA, Sude Nur DİLMEN ve Gül Cennet Şimşek ile Doç Dr. Gonca DARDENİZ ARIKAN başkanlığında yürütülen Konya ili, Meram ilçesinde bulanan Karahöyük’te kazı çalışmalarına katıldı. 

Sinekkaya Mağarası

Sinekkaya Mağarası (Orhaneli-Bursa): Paleolitik Çağ’da Bir Sığınak ve Etkileşim Alanı

Bursa’nın Orhaneli ilçesinde yer alan Sinekkaya Mağarası, Kuzeybatı Anadolu’nun Paleolitik geçmişine ışık tutan en önemli keşiflerden biri olarak öne çıkmaktadır. 2000’li yılların ortalarına kadar neredeyse hiç bilinmeyen Kuzeybatı Anadolu Paleolitiği göz önüne alındığında, mağara bölge arkeolojisi için eşsiz veriler sunmaktadır. Ana göç rotalarından uzak konumuyla mağaranın, Paleolitik dönemlerde insan toplulukları için stratejik bir sığınak işlevi gördüğü düşünülmektedir. Özellikle son 100 bin yılda Homo sapiens’in yayılımı sırasında, Neandertaller gibi diğer insan türlerinin çekildiği son güvenli alanlardan biri olma ihtimali, mağarayı kritik bir araştırma sahası haline getirmektedir.

Mağaranın fiziksel yapısı, bilimsel potansiyelini artıran en önemli unsurlardan biridir. Bir fay hattı üzerinde gelişen ve dar bir girişe sahip olan mağara, içeride dış ortama göre yazın bile 10 derece daha serin olan stabil bir mikroiklim yaratmaktadır. Bu ortamın, eski DNA’nın (aDNA) korunması için son derece elverişli koşullar sağladığı ve bu sayede bölgede yaşamış türler hakkında kesin genetik veriler elde edilebileceği öngörülmektedir.

2009 yılında keşfedilen ancak 2011-2013 yılları arasında defineciler tarafından ağır tahribata uğrayan mağarada, bilimsel çalışmalar 2023 yılında Bursa Müzesi Müdürlüğü başkanlığında başladı. Sinekkaya Mağarası kazıları 2025’ten itibaren Cumhurbaşkanlığı kararlı kazı statüsünde İstanbul Üniversitesi adına Antropoloji Bölümünden Doç. Dr. Berkay Dinçer başkanlığında çok disiplinli bir ekiple devam etmektedir. 

Yapılan ilk analizler, dolguların büyük kısmının Orta Paleolitik Dönem’in sonlarına (100.000-50.000 yıl öncesi) tarihlendiğini ve Levallois tekniği ile üretilmiş yoğun yontmataş buluntular içerdiğini göstermektedir. Mağaranın önemini artıran bir diğer faktör, Üst Paleolitik döneme geçiş sürecini temsil eden Gravettien uç ve Dufour dilgiciği gibi bölge için nadir buluntuların tespit edilmesidir.

Sinekkaya Mağarası; mağara aslanı, mağara ayısı, mağara sırtlanı ve soğuk iklimi işaret eden rengeyiği gibi bugün soyu tükenmiş türlere de ev sahipliği yapmıştır.

Sonuç olarak Sinekkaya Mağarası, Balkanlar ve Kuzeybatı Anadolu arasında ve ana doğal göç güzergahlarının dışındaki konumuyla Paleolitik Çağ’a ait önemli verilerin elde edilebileceği bir mağaradır. Devam eden kazılarda ulaşılan in situ tabakalar ve hedeflenen aDNA analizleri, bölgenin kronolojisini ve paleoçevresini aydınlatma potansiyeli taşımaktadır.

Alan Çalışmalarımızdan Fotoğraf Seçkisi


BAFPAL

Batı Afyonkarahisar Paleolitik Çağ Yüzey Araştırması (BAFPAL):

Batı Afyonkarahisar Paleolitik Çağ Yüzey Araştırması (BAFPAL), 2022–2025 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Berkay Dinçer başkanlığında yürütülmüştür. Afyonkarahisar’ın Anadolu’daki jeostratejik konumu, Paleolitik dönem insan hareketliliği açısından kritik bir öneme sahip olduğunu açıkça ortaya koymasına rağmen, 2022 yılına kadar bölgede kapsamlı ve sistematik bir araştırma gerçekleştirilmemiştir.

Araştırmanın temel metodolojisini, Türkiye’de bu ölçekte ilk kez uygulanan rastgele sistematik örneklem yöntemi oluşturmaktadır. Bu yöntem kapsamında, UTM koordinat sistemi esas alınarak her 10 kilometrede bir belirlenen toplam 73 gözlem noktası, herhangi bir jeomorfolojik ya da arkeolojik ön yargıya dayanmaksızın sistematik ve nesnel biçimde incelenmiştir. Bu yaklaşım, yalnızca pozitif arkeolojik verilerin belgelenmesini değil, aynı zamanda “yokluk verisi”nin üretilmesini de sağlayarak bölgenin Paleolitik envanterinin istatistiksel açıdan doğrulanabilir bir çerçevede oluşturulmasına olanak tanımıştır.

Dört arazi sezonu sonunda, planlanan 73 noktadan 51’ine doğrudan erişim sağlanmış; incelenen noktaların 25’inde arkeolojik materyal tespit edilmiştir. Bu alanların 11’i doğrudan Paleolitik Çağ’a tarihlendirilmiştir. Teknolojik açıdan buluntular, bölgede iki ana evrenin varlığını açık biçimde ortaya koymaktadır: D10 noktasında belgelenen, el baltaları ve çekirdeklerle temsil edilen Alt Paleolitik Acheul teknolojik gelenek ile E12, G12, I10 ve F08 gibi alanlarda yoğunlaşan, Levallois tekniğinin baskın olduğu Orta Paleolitik taş alet endüstrisi. Özellikle I10 mevkisinden elde edilen veriler üzerinde gerçekleştirilen kozmojenik nükleid tarihleme analizleri, yerleşimin yaklaşık 119.600 ± 17.900 yıl öncesine tarihlendiğini göstermiş ve Batı Anadolu’daki Orta Paleolitik yerleşimler için doğrudan ve nadir bir arkeometrik kronoloji sağlamıştır.

Sonuç olarak BAFPAL projesi, bölgedeki hammadde temelli teknolojik çeşitliliği somut ve ölçülebilir bilimsel verilerle ortaya koymuştur. Uygulanan sistematik örnekleme yöntemi, Türkiye’nin ulusal kültür envanteri oluşturma süreçlerinde hızlı, ölçeklenebilir ve objektif bir yöntemsel model olarak etkin biçimde kullanılabileceğini açık biçimde ortaya koymaktadır.

https://avesis.istanbul.edu.tr/arastirma-grubu/bafpal






Antropoloji Bölümü öğretim üyesi Doç.Dr. Oya Topdemir Koçyiğit, “Tübitak 2237-A projesi kapsamında etnografi eğitimi verdi.

Üniversitemizin Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü öğretim üyesi Doç.Dr. Oya Topdemir Koçyiğit, “Tübitak 2237-A Bilimsel Eğitim Etkinlikleri Desteği Programı” kapsamında “Sosyal Bilimlerde Etnografik Yaklaşım” başlıklı Iğdır’da gerçekleşen projede proje eğitmeni olarak yer aldı. Ülkemizin farklı üniversitelerinden antropoloji, sosyoloji ve coğrafya alanlarında akademisyen ve lisansüstü öğrencilerinin biraraya geldiği 4 günlük proje eğitimi, teorik eğitim ve Iğdır’ın il sınırları içerisinde yer alan ve Türkiye’nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı’nın Korhan Yaylası konar-göçerleri ve Ahura Vadisi Yenidoğan Köyü’nün ziyaret edilmesiyle tamamlandı.   

Doç.Dr. Oya Topdemir Koçyiğit, proje eğitimi süresince son yıllarda giderek artan bir ilgiyle farklı disiplinler tarafından da benimsenen etnografik yaklaşımın ayırt edici özellikleri ve incelikleri odağında “Etnografik Saha Çalışması: Teorinin ve Uygulamanın Felsefesi”, “Etnografik Araştırmalarda Özdüşünümsellik” ve “Etnografinin Etik Kodları” başlıklı dersler verdi. Eğitimlere katılan öğrenciler, sosyal/kültürel antropolojinin temel araştırma yöntemlerinden biri olan ve yaklaşık bir asırlık geçmişi olan etnografinin, araştırılan topluluğun kültürel özgünlüğünü anlama çabasıyla betimleme ve yorumlama gibi bir dizi faaliyet gerektirdiğini, etnografik araştırmalarda temel olarak katılarak gözlem ve derinlemesine mülakat tekniklerinin kullanıldığını ve bununla birlikte gerekli görüldüğünde farklı tekniklerden de yararlanıldığını, günümüz etnografik araştırmalarında ise yalnızca araştırılan değil araştırmanın kendisi ve araştırmacının da düşünümsel bir perspektifle ele alındığını ve etnografik araştırmalarda uyulması gereken etik kodları detaylı bir şekilde öğrenme fırsatı buldu. 

“Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinden çok değerli meslektaşlarım ve öğrenciler ile birlikte olmak gerçekten de olağanüstü bir deneyimdi. Teorik eğitimler öğrencilerin etnografiye yönelik bilgilerinin artmasını sağlarken konar-göçer ve köy hayatını bir parça da olsa deneyimlemeyi sağlayan yerinde eğitimler, empatik farkındalıklarının gelişmesine katkı sağladı.

Konar-göçerlik, hayvancılık faaliyetleri ve emek-yoğun üretim tipiyle farklılaşan, coğrafyaya özgü olarak belirli sürelerde yaylalarda konaklamayı gerektiren, göçebe bir yaşam şekliyle karakterize ve giderek yok olan önemli bir geçim örüntüsü. Konar-göçer yaşamın sürdürüldüğü Korhan Yaylası’nda bulunan köylülerin yaşamına coğrafi, sosyolojik ve antropolojik bir dikkatle temas etmek ve böylesi özgün bir yaşamı etnografinin gerektirdiği gibi bütüncül ve kültürel görececi bir yaklaşımla yerinde görmek ve anlamaya çalışmak çok değerli bir faaliyet olmakla birlikte kapsamlı araştırmalar yapılmasını gerektiriyor. Ağrı Dağı’nın eteklerinde yer alan Ahura vadisi ve köyü ise coğrafi, sosyolojik ve antropolojik açıdan eşsiz bir alan olmakla birlikte aynı zamanda tarih, edebiyat ve arkeolojik açıdan da keşfedilmeyi bekliyor. 

Iğdır’da yürüttüğümüz bu kısa süreli projenin önemli çıktıları bağlamında ise ülkemizin pekçok şehrinde benzer projelerin geliştirilerek devamlılığının sağlanması gerektiği ortaya çıkıyor. Iğdır’da deneyimlediğimiz gibi böylesi projeler, hem etnografik yöntemi benimseyen farklı disiplinlerin akademik ve entellektüel temaslarının güçlenmesi ve genç meslektaşlarımızın daha nitelikli ve donanımlı yetişmesi hem de bölge insanının yerinde anlaşılarak sorun ve ihtiyaçlarına yönelik nitelikli politikaların geliştirilmesi açısından önemli bir fırsat sunuyor” şeklinde değerlendirmelerde bulunan Hocamızı tebrik eder, başarılarının devamını dileriz.

 

 

1.DERS

“Etnografik Saha Çalışması: Teorinin ve Uygulamanın Felsefesi”

 

2.DERS

 “Etnografik Araştırmalarda Özdüşünümsellik”

 

3.DERS

 “Etnografinin Etik Kodları”



Konuyla ilgili haber ve videolara aşağdaki linlerden ulaşılabilir.

https://www.aa.com.tr/tr/yasam/akademisyenler-ile-ogrenciler-agri-daginda-yaylacilarin-yasamini-yerinde-arastiriyor/3312355

https://www.diyadinnet.com/akademisyenler-ile-ogrenciler-agri-dagi-nda-yaylacilarin-yasamini-yerinde-arastiriyor-h327119/#google_vignette

https://www.google.com.tr/search?sca_esv=1c9dc22602069d5c&sxsrf=ADLYWIIR3ByIgY97NZU2Wv9CUEww-goIcw:1724616589496&q=Akademisyenler+ve+%C3%B6%C4%9Frenciler+A%C4%9Fr%C4%B1+Da%C4%9F%C4%B1%27nda+yaylac%C4%B1lar%C4%B1n+ya%C5%9Fam%C4%B1n%C4%B1+yerinde+ara%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1yor&tbm=vid&source=lnms&fbs=AEQNm0CgMcZ11KbHg1uunEmuo39LQEsFthw64lJ9fJJe71Kkc7JpEF2wdkgqV46ffxROcIr9RFfc5VoCpOfVRIQLuLPWwVVeOj_y8-jGuQG3yJGac11HX2fwbKAS0PzW0ST-owmoTYy71Yx44WfcNiyyVMPuuPKdBJyyq--GmSjd8jpSrwptOHUWcTyXkgZIDSLJzYHUAg3p&sa=X&ved=2ahUKEwjs8sK5-ZCIAxXuSPEDHRUOJO8Q0pQJegQIEBAB&biw=1280&bih=559&dpr=1.5#fpstate=ive&vld=cid:58092b16,vid:L2B_V-yMIRU,st:0

Bölümümüzün Sosyal Antropoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç.Dr. Oya Topdemir Koçyiğit, 20 Nisan 2024 tarihinde Türk Eğitim Vakfı İnanç Türkeş Özel Lisesi’nin düzenlediği “TEVİTOL Sosyal Bilimler Çalıştayı "Rota"” başlıklı çalıştaya konuşmacı olarak davet edildi. Topdemir Koçyiğit, Türkiye'de lise öğrencilerine yönelik olarak düzenlenen ilk sosyal bilimler tartışma platformu olan bu çalıştayda 3 ayrı sunum gerçekleştirmiştir:


1.SUNUM

“Antropologlar araştırma rotalarını nasıl belirler?”

 

2.SUNUM

“Farklı kesimlerin «daha iyi gelecek» tahayyülleri, bir antropoloğun araştırma rotalarını nasıl ortaklaştırabilir?: Almanya’ya göç örneği”

 

3.SUNUM

“Günümüz kuşaklarının kendi rotalarına kişisel, toplumsal ve kültürel birikimleri nasıl etkileşerek yön verir?”

 

Doç. Dr. Güldem Baykal Büyüksaraç, 2017 yılından beri Antalya ve Isparta il sınırları dahilinde yer alan Köprülü Kanyon Milli Parkı (KKMP) ile ilgili “Doğa ve Kültür Mirası Bağlamında Planlama, Koruma ve Kalkınma” temalı bir araştırma yürütmektedir. KKMP’nin yerleşim yerlerinde (Manavgat ilçesi Altınkaya, Ballıbucak, Çaltepe, Değirmenözü, Gaziler köyleri, Beşkonak ve Karabük mahalleleri; Serik ilçesi Demirciler, Hasdümen, Yeşilvadi mahalleleri; Sütçüler ilçesi Beydilli köyü) belli aralıklarla saha araştırmaları gerçekleştirmektedir. Toroslar ve KKMP Projesinin ilk bulguları, İngiliz Akademisi Sürdürülebilir Kalkınma Programı’nın (British Academy Sustainable Development Programme) desteklediği BIAA projesi Living Amid the Ruins: Archaeological Sites as Hubs of Sustainable Development for Local Communities in Southwest Turkey kapsamında elde edilmiştir. Büyüksaraç’ın proje ile ilgili bir blog yazısı, İngiliz Akademisi’nin web sayfasında Wrecked trucks and ancient ruins in rural Turkey başlığıyla yayınlanmıştır. Büyüksaraç, bu proje kapsamında yürüttüğü Landscapes in the Making: Claims to Land, Heritage, and Livelihood in Southwest Rural Turkey çalışmasıyla, 2019-2020 akademik yılında Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) Kıdemlı Bursiyeri olarak araştırma faaliyetlerini sürdürmüştür.

 

Büyüksaraç, Haziran 2024’te Sütçüler ilçesine bağlı Kasımlar, Darıbükü ve Çukurca köylerini ziyaret etmiş ve araştırmadan elde ettiği yeni bulguları İngiliz Arkeoloji Enstitüsü (British Institute at Ankara), University College London ve Bilkent Üniversitesi’nin işbirliğiyle düzenlenen Public Archaeology: Dialogues, Communities, and Social Challenges (17-18 Ekim 2024, Ankara) konferansında “Destructive developmentalism, precarious heritage, and social grief” başlıklı bir bildiriyle sunmuştur.

Doç. Dr. Sercan ACAR ve bölüm lisans öğrencimiz Mahmut Esad KAYA Doç Dr. İlker Mete MİMİROĞLU başkanlığında yürütülen Konya Lystra Antik Kenti’nden çıkarılan iskelet buluntularını incelemek üzere kazı çalışmalarında yer aldı. 

Büyüksaraç, Ağustos 2023’te gerçekleştirdiği saha araştırması ile Çal Baba Calls You to Act: An Action Research-in-the-Making on a Community-Conserved Forest başlıklı yeni bir projeye başlamıştır. 2023 Günçalı Köyü - Çal Baba Mevkii (Tokat) Saha Araştırması Raporu 28 Ağustos 2024 tarihinde çevrimiçi olarak yayınlanmıştır.

Prof. Dr. Fadime SUATA ALPASLAN ve Doç. Dr. Sercan ACAR bölüm yüksek lisans ve lisans öğrencilerimiz Betül YALÇIN, Görkem YILMAZ, Mahmut Esad KAYA, Sude Nur DİLMEN ve Gül Cennet Şimşek ile Doç Dr. Gonca DARDENİZ ARIKAN başkanlığında yürütülen Konya ili, Meram ilçesinde bulanan Karahöyük’te kazı çalışmalarına katıldı. 

Sinekkaya Mağarası (Orhaneli-Bursa): Paleolitik Çağ’da Bir Sığınak ve Etkileşim Alanı

Bursa’nın Orhaneli ilçesinde yer alan Sinekkaya Mağarası, Kuzeybatı Anadolu’nun Paleolitik geçmişine ışık tutan en önemli keşiflerden biri olarak öne çıkmaktadır. 2000’li yılların ortalarına kadar neredeyse hiç bilinmeyen Kuzeybatı Anadolu Paleolitiği göz önüne alındığında, mağara bölge arkeolojisi için eşsiz veriler sunmaktadır. Ana göç rotalarından uzak konumuyla mağaranın, Paleolitik dönemlerde insan toplulukları için stratejik bir sığınak işlevi gördüğü düşünülmektedir. Özellikle son 100 bin yılda Homo sapiens’in yayılımı sırasında, Neandertaller gibi diğer insan türlerinin çekildiği son güvenli alanlardan biri olma ihtimali, mağarayı kritik bir araştırma sahası haline getirmektedir.

Mağaranın fiziksel yapısı, bilimsel potansiyelini artıran en önemli unsurlardan biridir. Bir fay hattı üzerinde gelişen ve dar bir girişe sahip olan mağara, içeride dış ortama göre yazın bile 10 derece daha serin olan stabil bir mikroiklim yaratmaktadır. Bu ortamın, eski DNA’nın (aDNA) korunması için son derece elverişli koşullar sağladığı ve bu sayede bölgede yaşamış türler hakkında kesin genetik veriler elde edilebileceği öngörülmektedir.

2009 yılında keşfedilen ancak 2011-2013 yılları arasında defineciler tarafından ağır tahribata uğrayan mağarada, bilimsel çalışmalar 2023 yılında Bursa Müzesi Müdürlüğü başkanlığında başladı. Sinekkaya Mağarası kazıları 2025’ten itibaren Cumhurbaşkanlığı kararlı kazı statüsünde İstanbul Üniversitesi adına Antropoloji Bölümünden Doç. Dr. Berkay Dinçer başkanlığında çok disiplinli bir ekiple devam etmektedir. 

Yapılan ilk analizler, dolguların büyük kısmının Orta Paleolitik Dönem’in sonlarına (100.000-50.000 yıl öncesi) tarihlendiğini ve Levallois tekniği ile üretilmiş yoğun yontmataş buluntular içerdiğini göstermektedir. Mağaranın önemini artıran bir diğer faktör, Üst Paleolitik döneme geçiş sürecini temsil eden Gravettien uç ve Dufour dilgiciği gibi bölge için nadir buluntuların tespit edilmesidir.

Sinekkaya Mağarası; mağara aslanı, mağara ayısı, mağara sırtlanı ve soğuk iklimi işaret eden rengeyiği gibi bugün soyu tükenmiş türlere de ev sahipliği yapmıştır.

Sonuç olarak Sinekkaya Mağarası, Balkanlar ve Kuzeybatı Anadolu arasında ve ana doğal göç güzergahlarının dışındaki konumuyla Paleolitik Çağ’a ait önemli verilerin elde edilebileceği bir mağaradır. Devam eden kazılarda ulaşılan in situ tabakalar ve hedeflenen aDNA analizleri, bölgenin kronolojisini ve paleoçevresini aydınlatma potansiyeli taşımaktadır.


Batı Afyonkarahisar Paleolitik Çağ Yüzey Araştırması (BAFPAL):

Batı Afyonkarahisar Paleolitik Çağ Yüzey Araştırması (BAFPAL), 2022–2025 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Berkay Dinçer başkanlığında yürütülmüştür. Afyonkarahisar’ın Anadolu’daki jeostratejik konumu, Paleolitik dönem insan hareketliliği açısından kritik bir öneme sahip olduğunu açıkça ortaya koymasına rağmen, 2022 yılına kadar bölgede kapsamlı ve sistematik bir araştırma gerçekleştirilmemiştir.

Araştırmanın temel metodolojisini, Türkiye’de bu ölçekte ilk kez uygulanan rastgele sistematik örneklem yöntemi oluşturmaktadır. Bu yöntem kapsamında, UTM koordinat sistemi esas alınarak her 10 kilometrede bir belirlenen toplam 73 gözlem noktası, herhangi bir jeomorfolojik ya da arkeolojik ön yargıya dayanmaksızın sistematik ve nesnel biçimde incelenmiştir. Bu yaklaşım, yalnızca pozitif arkeolojik verilerin belgelenmesini değil, aynı zamanda “yokluk verisi”nin üretilmesini de sağlayarak bölgenin Paleolitik envanterinin istatistiksel açıdan doğrulanabilir bir çerçevede oluşturulmasına olanak tanımıştır.

Dört arazi sezonu sonunda, planlanan 73 noktadan 51’ine doğrudan erişim sağlanmış; incelenen noktaların 25’inde arkeolojik materyal tespit edilmiştir. Bu alanların 11’i doğrudan Paleolitik Çağ’a tarihlendirilmiştir. Teknolojik açıdan buluntular, bölgede iki ana evrenin varlığını açık biçimde ortaya koymaktadır: D10 noktasında belgelenen, el baltaları ve çekirdeklerle temsil edilen Alt Paleolitik Acheul teknolojik gelenek ile E12, G12, I10 ve F08 gibi alanlarda yoğunlaşan, Levallois tekniğinin baskın olduğu Orta Paleolitik taş alet endüstrisi. Özellikle I10 mevkisinden elde edilen veriler üzerinde gerçekleştirilen kozmojenik nükleid tarihleme analizleri, yerleşimin yaklaşık 119.600 ± 17.900 yıl öncesine tarihlendiğini göstermiş ve Batı Anadolu’daki Orta Paleolitik yerleşimler için doğrudan ve nadir bir arkeometrik kronoloji sağlamıştır.

Sonuç olarak BAFPAL projesi, bölgedeki hammadde temelli teknolojik çeşitliliği somut ve ölçülebilir bilimsel verilerle ortaya koymuştur. Uygulanan sistematik örnekleme yöntemi, Türkiye’nin ulusal kültür envanteri oluşturma süreçlerinde hızlı, ölçeklenebilir ve objektif bir yöntemsel model olarak etkin biçimde kullanılabileceğini açık biçimde ortaya koymaktadır.

https://avesis.istanbul.edu.tr/arastirma-grubu/bafpal